Góðir grænmetis- og hnetuborgarar sem henta vel sem sparilegur matur (með sósu og salati) og sem hversdagsmatur líka (ef maður t.d. á þá í frystinum). Það er lang best að gera nokkuð mikið magn í einu þegar maður hefur nógan tíma og frysta (nema maður hafi nógan tíma í miðri viku ... sem fáir hafa). Ég var að hugsa þegar ég útbjó þessa uppskrift að hún er eiginlega vonlaus fyrir þá sem hafa einhvers konar óþol eða ofnæmi því það eru hnetur, glútein, fræ, laukur og egg í uppskriftinni. Ég var að hugsa um að bæta smá mjólk út í hana líka til að hafa hana 100% "óþolandi" (lélegur brandari). En engar áhyggjur, ef þið hafið ofnæmi/óþol má finna aðra borgara hér á vefnum sem henta betur. Fyrir þá sem hafa ekkert ofnæmi/óþol eru borgararnir dæmalaust góðir. Uppskriftin hentar líka vel í hnetusteik.
Þetta salat er frískandi og sumarlegt og alveg frábært til að bera fram sem öðruvísi salat hvort sem þið berið fram hefðbundið grænt salat líka eða ekki. Stundum er gaman að breyta til, sérstaklega á sumrin! Uppskriftin er úr frábærri bók sem ég hef átt í mörg ár og heitir North African Cooking.
Fyrir mér er asparssúpa jólasúpa. Heima hjá mér var alltaf elduð asparssúpa og hún var bara höfð bláspari þ.e. á jólunum. Hún var þykk og góð og ég hlakkaði alltaf mest til að borða hana því mér þótti kjöt ekki gott. Þessi súpa er aðeins hollari en venjulegar asparssúpur því ég nota kókosfeiti í stað smjörs og minna magn af fitu en venjulega er notað í súpur (1 mtsk í stað 3 mtsk) til að búa til svokallaða “smjörbollu”. Það eru góðar fréttir fyrir Jóhannes því eins og hann segir þá “á hann inni” og getur borðað fleiri smákökur he he. Það er enginn rjómi í súpunni en hún er samt hnausþykk, rjómakennd og fín, sérstaklega ef þið notið nýmjólk. Auðvelt er að gera súpuna glúteinlausa en þá notið þið hrísmjöl í stað speltisins. Vissuð þið að í aspars er mjög mikið af K vítamíni sem og fólinsýrum. Einnig er C og A vítamín, trefjar og fleira gott fyrir okkur. Aspars er því ekki einungis sniðugur fyrir ófrískar konur (þ.e. fyrir heilbrigðan vöxt fóstra) sem eiga að taka inn fólinsýrur heldur stuðla vítamínin í asparsinum að heilbrigðu hjarta, sterkara ónæmiskerfi, góðri sjón og einnig er aspars vatnslosandi og hefur góð áhrif á bólgur (samt ekki ef þið borðið svo á ykkur gat af söltu jólasteikinni!).
Þessi er rosa fín og matarmikil. Held að það sé ekki til fullkomnari haustsúpa, svei mér þá. Súpan er einstaklega holl því hún inniheldur tómata, engifer, sætar kartöflur, hnetur og margt fleira hollt og gott. Þar sem ég er nýkomin frá Afríku þegar þetta er skrifað þá langar mig helst að elda bara afrískan mat. Maturinn sem við fengum í Kenya var afar góður og bragðmikill án þess að vera of sterkur eða kryddaður. Hann er ekkert ósvipaður indverskum mat að sumu leyti þ.e. miðað við notkun á sumum kryddum eins og kanil, cumin, kartöflum, spínati og fleiru. Það þægilega við súpuna er að maður getur skorið grænmetið mjög gróft því það fer allt saman í matvinnsluvél!
"Fimm-krydda" hljómar kannski flókið, en er í raun hægt að kaupa í öllum búðum og heitir þá yfirleitt "five spice" eða "chinese five spice". Þýðingin er hræðileg hjá mér, ég veit, tillögur eru vel þegnar :) Þetta er fínn svona "taka til í ísskápnum" réttur því það er hægt að setja fullt af mismunandi grænmeti í réttinn
Algjört dásemdarsalat yfir sumarið. Cantaloupe melónur eru pakkfullar af Beta Carotene (sem umbreytist í A vítamín í líkamanum) og C vítamínum og eru sérlega góðar fyrir heilsu augnanna. Einnig eru þær stútfullar af andoxunarefnum og sporna gegn krabbameini og hjálpa einnig til við að minnka líkur á heilablóðfalli og hjartaáföllum, pakkfullar af trefjum, potassium, fólinsýru og niacin (B3 vítamín). Einnig stuðla A vítamín að heilbrigðri lungnastarfsemi. Cantaloupe melónur hafa verið borðaðar síðan á tímum Grikkja og Rómverja! Melónurnar eru ekki það eina holla í þessu salati því kirsuberjatómatar eru líka pakkfullir af C vítamínum og innihalda efnið lycopene og ef lycopene efnið væri mennskjur væri það eins konar hermenn gegn krabbameini því lycopene spornar gegn fjölda tegunda krabbameins. Avacado inniheldur svo einómettaðar fitusýrur (oleic acid) sem hjálpar til við að minnka blóðfitu, potassium sem hjálpar til við að stýra blóðþrýstingi, trefjar, fólinsýru og margt fleira gott. Allt í allt er þetta frábæra salat algjört vítamínbúst! Vá þetta var eins og þakkarræða á Óskarsverðlaunahátíð!!
Þetta salat er frísklegt og gott meðlæti með t.d. grillmat. Það minnir mikið á Afríku en er þó ekki afrískt. Avacado, ananas og rauðlaukur er mikið notað hráefni þarna suður frá enda passar þetta allt vel saman. Salatið er líka mjög hollt enda er avacado fullt af K vítamíni og einómettuðum fitusýrum (oleic acid) sem þýðir að það hefur góð áhrif á hjartað í okkur og getur hjálpað til við að lækka blóðþrýsting. Einnig er avacado fullt af trefjum og fólinsýrum sem er B vítamín nauðsynlegt konum sem eru ófrískar (á fyrstu mánuðum) því það stuðlar að heilbrigðum þroska fóstra. Ananas er góður fyrir meltinguna því fyrir utan að vera trefjaríkur inniheldur hann meltingarensímið Bromelain sem er gott fyrir meltinguna. Hann inniheldur líka Thiamin og C vítamín ásamt steinefninu Manganese sem hefur andoxunareiginleika. Laukur á svo að hjálpa til við að sporna gegn krabbameini, inniheldur C vítamín og hefur andoxunareiginleika. Svo er salatið ljómandi frísklegt og fallegt á litinn…..og hefur því jákvæð áhrif á andlega heilsu (a.m.k. mína)!
Í þennan rétt má nota ýmislegt grænmeti eins og papriku, sellerí og fleira en einnig er hann góður eins og hann er. Skemmtilegast er að baka matinn í nokkrum, litlum eldföstum mótum og bera þannig fram fyrir matargesti en það má líka demba þessu í stórt, eldfast mót. Það er eitthvað við bráðinn ost og grjón/bygg..finnst það alveg ferlega góð blanda. Ég borða lítið af mjólkurvörum en ostur slæðist stundum inn í svona ofnrétti. Rétturinn er léttur í maga en samt vel seðjandi því bygggið gefur góða fyllingu. Hægt er að kaupa úrvals íslenskt, lífrænt ræktað bygg. Athugið að ef þið hafið glúteinóþol má nota hýðishrísgrjón í staðinn.
Þessi súpa ætti eiginlega að heita prumpusúpa....baunir og spínat eru nokkuð góð ávísun á loftgang fram eftir degi en í staðinn hefur súpan það með sér að vera einstaklega holl. Þeir sem eru vanir að borða baunir og spínat finna lítið fyrir auknum vindstigum en þeir sem eru óvanir ættu að fara varlega í prumpusúpuna...byrja smátt og auka svo við sig baunamagnið. Bakteríurnar í maganum eru viðkvæmar og það má ekki koma þeim svona á óvart. En áfram með hollustuna....spínatið er járnríkt og fullt af andoxunarefnum. Rauðar linsubaunir eru sérlega ríkar af fólinsýru, eitthvað sem ég er ekki viss um að margar konur (eða karlar) vita. Fólinsýra er sérlega mikilvæg ófrískum konum en þær stuðla að heilbrigðum þroska fósturs. Linsubaunir eru einnig sérlega trefjaríkar, próteinríkar og ríkar af B-vítamínum. Linsubaunir geta einnig lækkað vonda kólesterólið í blóðinu. Linsubaunir innihalda einnig mikið af magnesíum sem er mikilvægt fyrir hjartað okkar. Svo fyrir utan allt þetta er súpan hræódýr og saðsöm en engu að síður fitusnauð og létt! Neytið í vel loftræstu herbergi og alls ekki á fyrsta stefnumóti!
Þegar ég var í Rwanda febrúar 2008 hitti ég stúlku að nafni Nadine í bænum Ruhengeri sem er við rætur Virunga fjallanna. Ég spurði hana hvað Rwandabúar borðuðu helst og hún svaraði: Baunir, grænmeti, kartöflur og maís hvers dags en kjöt spari. Hún nefndi pintóbaunir, kartöflur, sellerí og fleira úr uppskrift frá mömmu sinni og uppskrift þessi varð til úr þeim upplýsingum. Baunir eru mikið notaðar í Rwanda og ekki síst vegna þess að kjöt er frekar lítið borðað enda kannski ekki á færi allra að kaupa kjöt upp á hvern dag. Þessi baunaréttur er ekki svo ósvipaður Kitheri, baunaréttinum góða frá Kenya, báðir eru þeir mildir og bragðgóðir án þess að láta mikið yfir sér. Fínasti grænmetisréttur svona þegar maður á ekki of mikið í ísskápnum. Í þennan rétt má bæta við meira grænmeti eins og gulrótum, papriku, grænum baunum o.fl. svona eftir því hvað maður á. Rétturinn er bestur ef hann fær að malla í svolítinn tíma og hann er betri daginn eftir. Nauðsynlegt er að leggja pintóbaunir í bleyti að morgni til að geta búið til þennan rétt að kvöldi.
Þessi er fullkominn að hausti þegar maður getur notað fínu nýju kartöflurnar og ef maður býr svo vel að eiga blómkál úr garðinum þá er það sko ekki verra. Súpan er mild og fín, afar mögur þannig að hún hentar vel fólki sem vill létta máltíð en seðjandi. Mér finnst rosalega gott að setja smávegis af rifnum osti og jafnvel rifnum parmesan út í til að fá meira bragð en það er allt eftir smekk hvers og eins auðvitað. Ég veit fátt betra á köldum haustdegi en að borða súpu úr fersku, nýuppteknu grænmeti. Þessi uppskrift kemur upprunalega úr litlum ítölskum bæklingi en ég er aðeins búin að breyta henni þó og gera hana hollari.
Uppskrift þessi er afar einföld og um leið létt og ódýr….og eiginlega það ódýr að kalla mætti súpuna Kreppusúpu he he. Hún er fín með haustinu þegar blómkálið og kartöflurnar láta sjá sig en buddurnar aftur á móti fara að léttast (sérstaklega hjá námsmönnunum).
Maria og Pete vinafólk okkar reka kaffihúsið 4 Market Place í miðborg London (rétt hjá þar sem við bjuggum). Þau eru grískir ástralir og Maria var að vinna í þrjú ár með Jóhannesi í Disney forðum daga. Í hvert skipti sem við förum til London, heimsækjum við Mariu og fáum kaffi, te og eitthvað frábært að borða. Síðast þegar við fórum þangað (í desember) fékk ég yndislega brokkolí- og blaðlaukssúpu. Súpan var frábær eins og allt sem ég hef smakkað, bæði vel fyllt, samt létt, bragðmikil en ekki of, alveg fullkomin. Svo er hún líka ódýr og saðsöm og hentar vel fyrir krakka (skírið hana bara "risaeðlusúpu"). Ég hætti ekki að suða fyrr en aumingja Maria náði að snúa upp á handlegginn á kokkinum Gile Jaegy til að gefa mér uppskrift. Ég mæli með þessum stað fyrir svanga Íslendinga sem vilja góðan mat á frábæru verði (Jóhannes fær tár í augun af gleði þegar hann fær samloku hjá Mariu). Munið bara að skila kveðju til Mariu frá mér og Jóhannesi! Læt þýðinguna fylgja með á ensku:
Ef Jóhannes fær að ráða hvað eigi að vera í matinn (hann fær stundum að ráða) þá segir hann án undantekningar "bara Borritos!!" :) Honum finnst þessi réttur sem sagt verulega góður og svipurinn á honum þegar hann borðar hann er alveg þess virði. Þetta er voða einfalt og gott svo sem og ég geri alltaf tvöfaldan skammt svo ég geti haft hann í matinn daginn eftir líka (þá er best að gera allt tilbúið og geyma vefjurnar sem þið ætlið ekki ða nota í kæli, óhitaðar).
Þessi réttur er rosa góður. Hver man ekki eftir pönnukökunum á Cafe París eða á Nýja Kökuhúsinu!! Þessar eru ekkert ósvipaðar nema það er ekkert smjörbragð af grjónunum og sinnepssósan er mjög fitulítil. Ég nota magran ost líka. Þegar ég geri venjulegar pönnsur geri ég aðeins fleiri en ég þarf og nota svo í þennan rétt (sleppi þá vanilludropunum og kaffinu). Þegar grjónablandan er svo tilbúin set ég blönduna í hverja pönnuköku og baka aðeins inn í ofni. Pönnsurnar verða aðeins stökkar en mér finnst það bara ekkert verra.
Haldið ekki að gasið á eldavélinni hafið klárast akkúrat þegar ég var að búa til þennan rétt (þegar 20 mínútur voru eftir af eldunartímanum), ég endaði á því að þurfa að setja súpuna í eldfast mót og hita hana svoleiðis. Sem var ekki auðvelt því ég gerði helling af súpu og ofninn var því fullur af eldföstum mótum með baunasúpu í. Það kom reyndar ekki að sök því súpan varð alveg ferlega góð, hún er með mildu, sætu kryddbragði eins og margir indverskir réttir og er létt en um leið saðsöm því í henni er kókosmjólk. Grasker innihalda C vítamín og fleira gott fyrir okkur svona yfir vetrartímann. Linsubaunir eru trefja, járn- og próteinríkar, innihalda fólinsýrur og magnesíum og eiga að stuðla að heilbrigðu hjarta. Grasker eru komin á kreik í nóvember svo það er upplagt að gera þessa súpu þegar grasker eru í búðinni og slydda á rúðunni (rímaði næstum því.....).
Eggaldin og tómatar eru mikið notað hráefni í Kenya. Þetta er svona ekta heimilismatur og vel seðjandi með góðu brauði. Þó hann sé seðjandi þá er hann léttur og fínn líka því í honum er hreint jógúrt og magur ostur. Í réttinum átti að vera geitaostur (geitaafurðir eru mjög ríkjandi í Kenya eins og víða í Afríku) en ég myndi frekar borða uppþvottalög frekar en nokkuð sem inniheldur geitaafurð því mér finnst bragðið af öllu því sem kemur úr geitum alger viðurstyggð. Þessi réttur er ekki ólíkur grænmetislasagne að uppbyggingu en án pastasins.
Þessi súpa er voðalega einföld og þægileg, upplögð svona í miðri viku. Ég veit aldrei hvað ég á að hafa með súpunni (væri örugglega best að hafa "prawn-crackers" en ég myndi frekar borða málningu heldur en að borða það ógeð, hvoru tveggja stíflar æðarnar sennilega jafnmikið). En allavega, þessi súpa er holl, próteinrík og góð og upplögð í forrétt ef þið eruð með austurlenska veislu á borðum. Hún er líka mjög ódýr og heppileg ef buddan er ekki þung.
Þessi réttur er bæði einfaldur, hollur og nokkuð ódýr (alltaf góð blanda). Hann er einmitt fullkominn þegar maður á smá grænmeti í ísskápnum, nokkur egg, ost í frystinum (eða ísskápnum) og afgangspasta. Rétturinn er einnig prótein-, kalk- og trefjaríkur en samt fitusnauður (ef maður notar magran ost). Upplagður námsmannamatur í miðri viku nú eða fyrir fjölskylduna…þetta er nefnilega svona réttur sem öllum finnst góður, líka börnunum!
Ég er alltaf að reyna að búa til einföld salöt sem geta gengið með öllum mat. Mér finnst alltaf best að blanda saman mismunandi salatblöðum (t.d. eikarlauf, klettasalat o.fl.), svolitlu af sætu (t.d. mango, epli, jarðarber, vínber) og svo hráu grænmeti (t.d. gulrótum, paprikum, gúrkum tómötum). Svo finnst mér öðru hvoru gott að setja út í salöt t.d. fetaost og ólífur. Hnetur set ég gjarnan út í til að fá skemmtilega áferð og gott bragð. Fetaost nota ég reyndar sjaldan og þegar ég nota hann, er það hreinn fetaostur án kryddolíu (sem er oft bölvuð draslolía). Svo eins og með flest salöt þá má skipta út, breyta og bæta. Salatsósan er afar ljúffeng og fljótgerð og hentar vel bæði með salötum, inn í vefjur, ofan á grænmetisborgara, með grillmat o.fl.
Bíðið við
.franskar kartöflur á vef CafeSigrun
er það ekki prentvilla? Er konan orðin klikkuð???? Áður en þið sendið mér, áhyggjufull fyrirspurn um hvort ég sé orðin galin þá skuluð þið skoða innihaldslýsinguna á þessari uppskrift
. Það eru þrjú atriði á listanum, kartöflur, olíuúði og salt
, ekkert annað. Frönskurnar eru því bráðhollar og afar, afar langt frá því sem finna má á skyndibitastöðum. Hugmyndin er byggð á frönskunum hennar Lísu Hjalt sem er dyggur notandi CafeSigrun en hún fékk hugmyndina frá vinkonu sinni. Ég notaði kókosolíu/vatnsúða en Lísa útbýr frönskurnar þannig að hún penslar bökunarpappír með olíu og lætur pappírinn liggja undir kartöflunum í 2 tíma. Við það drekka kartöflurnar í sig olíuna á löngum tíma. Svo saltar hún og bakar. Hvor aðferðin sem þið notið skiptir ekki öllu máli en ég get lofað ykkur hollum og góðum frönskum kartöflum.
Þessa uppskrift smakkaði ég fyrst á námskeiði hjá Sólveigu á Grænum kosti. Þetta er mjög saðsamur matur en hollur og góður þar sem í honum eru t.d. hnetur, tófú, grænmeti o.fl. Uppskriftin birtist nánast eins og ég fékk hana en ég breytti bara smá. Ég reyndi þó að taka fram hvar ég breytti henni svo að upprunalega uppskriftin komi fram líka.
Þetta hráefni átti ég til í ísskápnum og ég hafði fryst pönnukökur nokkrum vikum áður. Ég afþýddi bara pönnukökurnar og útbjó þennan fína rétt. Það er nefnilega um að gera að frysta nokkrar pönnukökur til að eiga í svona framkvæmdir. Maður nennir ómögulega að baka þær bara til að útbúa mat inn í þær og ef maður á þær í frysti er maður enga stund að henda í fína máltíð. Mér finnst svona pönnukökur með fyllingu ferlega góðar og það er reglulega gaman að bera þær fram t.d. í matarboði. Athugið að pönnukökurnar verða frekar stökkar þegar bakaðar því þær eru ekki stútfullar af fitu. Athugið einnig að ef þið eruð að baka pönnukökur er gott að taka frá þessar fyrstu, þykku og ljótu sem maður bakar og frysta þær í svona crepes (fylltar pönnukökur).
Þessi súpa kemur úr bók sem heitir Zanzibar Kitchen. Það er fátt sem lýsir matnum á Zansibar jafn vel og þessi súpa. Kókosmjólkin er gríðarlega mikið notuð sem og öll kryddin sem í súpuna fara en þau eru einkennandi fyrir Zanzibar. Það er ólýsanlegt að ganga um í kryddskógunum á Zanzibar í þessum mikla hita sem þar er og finna ilminn af öllu kryddinu í kringum mann. Það er allt annar heimur og eitthvað sem ég mæli með fyrir allt mataráhugafólk. Maður hefur ekki upplifað kryddin fyrr en maður hefur farið í Spice Tour! Í uppskriftina áttu að fara 125ml af rjóma en mér finnst það óþarfi því kókosmjólkin er nokkuð feit. Súpan er fín fyrir alla fjölskylduna því þrátt fyrir að í henni sé tabasco, þá er hún ótrúlega mild. Súpan er upplögð í október/nóvember þegar graskerin eru á kreiki. Gott er að kaupa grasker og sjóða það til að geyma til seinni tíma.
Þessi uppskrift kemur nánast beint upp úr Delia Smith grænmetisbókinni minni (Delia’s Vegetarian Collection) sem er frábær. Mæli alveg með henni. Ég steikti reyndar ekki upp úr smjöri og ég notaði léttmjólk í stað nýmjólkur. Mín súpa varð ljósari en súpan hennar Deliu (svona fyrir utan að vera örugglega photoshopuð þ.e. breytt í tölvu) þá grunar mig að graskerið sem ég notaði hafi ekki verið alveg fullkomlega ferskt (var sko að prófa grasker í fyrsta skipti með þessari súpu) svo súpan á líklega að verða aðeins appelsínugulari. Súpan sjálf er prýðisgóð og þetta er frekar stór uppskrift sem dugar manni í marga daga. Ódýr en seðjandi matur og fullkomið að búa til brauðbollur með til að dýfa í súpuna á köldum haustdegi. Grasker er mjög hollt að sjálfsögðu, fullt af Beta-Carotine sem er andoxunarefni sem hjálpar okkur að sporna t.d. gegn krabbameini. Svo getur maður ristað graskersfræin og notað þau í brauð eða ofan á salat, ekki amalegt það enda eru þau svo holl að maður ætti að borða þau á hverjum einasta degi. Þau innihalda m.a. prótein, kalíum, zinc, járn og hollar fitusýrur. Zinc er sérstaklega gott fyrir karlmenn! Ef þið fáið stórt grasker getið þið saxað það og og fryst til að nota afganginn í kryddað graskersbrauð eða meiri súpu.
Það er voðalega freistandi fyrir marga að leggjast í snakkát um helgar..fá sér tortillaflögur með quacamole og salsa! Það er svo sem skiljanlegt að fólk vilji gera vel við sig öðru hvoru en málið er að við erum ekki að hugsa vel um okkur þegar við kaupum quacamole, salsa og kartöfluflögur út í búð... Það er mikið af fitu, sykri, aukaefnum, bragðefnum, bindiefnum o.fl. í þessarri samsetningu (svona yfirleitt) og afleiðingin er oft líkamleg vanlíðan (eftir á) og andleg (fyrir suma!). Þetta er holl útgáfa af slíkum mat, með heimatilbúnu guacamole og salsa. Það eru engin aukaefni, enginn hvítur sykur og ekkert rugl.... Þetta er alveg svakalega léttur matur og sérlega hollur. Eins og þið sjáið hérna fyrir neðan er matseldin ekki flókin og innihaldslýsingin ekki löng bara kartöflur, smá olía og salt!
Þessi er nú einföld en engu að síður bragðgóð og með alveg hellings grænmeti. Fínt að nota afgangana úr ísskápnum í vikulok í eina svona grillaða.
Bragðgóð, ódýr og góð máltíð, mitt á milli súpu og grænmetis með sósu. Maður getur notað alls kyns grænmeti sem maður á ísskápnum (upplagt með haustinu þegar við erum að pota upp okkar eigin grænmeti) og svo getur maður notað núðlur til að drýgja matinn eða soðið hýðishrísgrjón/bygg með. Ég kaupi alltaf lífrænt framleitt grænt karrímauk úr heilsudeildum matvörubúða (eða úr heilsubúð). Maður getur gert sitt eigið sjálfur en svona getur maður sparað sér tíma. Þessi lífrænt framleiddu eru líka bara ansi bragðgóð. Athugið að karrímauk getur innihaldið rækjumauk og ef þið eruð jurtaætur (vegan) mynduð þið þurfa að velja karrímauk án rækjumauks. Athugið að magn karrímauks í uppskriftinni fer eftir styrkleika þess, prófið ykkur bara áfram.
Þessi er upplögð fyrir þá sem eru með glúteinóþol því í bökunni er ekki þessi hefðbundni hveitibotn. Hins vegar skyldu þeir sem hafa fordóma gegn glúteinleysi ekki stoppa hér því bakan er hin besta. Hún er pakkfull af vítamínum og próteinum og hollri fitu og meðal annars er mikið af omega 3 fitusýrum. Alveg upplögð til að sporna gegn hjartasjúkdómum. Með því að bæta t.d. agavesírópi í botninn mætti útbúa berjaböku eða eitthvað annað sniðugt því botninn er þéttur og góður. Bakan virkar kannski flókin en er það alls ekki, það er meira dútl við hana heldur en að maður þurfi að vera einhver snillingur í eldhúsinu til að búa hana til. Bökuna er þó best að gera t.d. á laugardagskvöldi nema ef maður er búinn að skera allt og undirbúa áður. Það má að sjálfsögðu nota hefðbundinn speltbotn í bökuna ef maður kýs það frekar.
Ég hef lengi leitað að uppskrift að gulrótar- og kókossúpu og er hér búin að búa til eina sem er blanda úr nokkrum uppskriftum. Það skemmtilega við súpuna er að hún minnir mig mjög mikið á frábæra súpu sem ég fékk á veitingastaðnum Archipelago á Zanzibar september 2007. Súpuna borðaði ég við sólsetur uppi á svölum veitingastaðarins og ég horfði út á Indlandshaf. Á svoleiðis stundum verður lífið ekki mikið betra. Ég elska gulrótarsúpur og þessi uppskrift er svo ég segi bara sjálf frá, frábær, mér fannst ég alveg finna lyktina af sjónum og heyra í sjómönnunum gera að aflanum fyrir kvöldið en aflinn er seldur á Forodhani matarmarkaðnum þar sem aldeilis er líf og fjör á kvöldin við gasluktir og kryddlykt. Fyrir gulrótarsúpur finnst mér aðalmálið vera að það sé gott jafnvægi á milli lauks, hvítlauks og gulróta því súpan má ekki vera of sæt. Þessi súpa er stútfull af A, C og K vítamínum sem og trefjum og er frábær yfir vetrartímann.
Þessi súpa er fín fyrir krakkana því hún er mild og svolítíð sæt. Hún fer einkar vel í maga og er stútfull af C vítamínum. Það er ekkert glútein í súpunni og ekki heldur mjólk. Hún hentar því vel þeim sem hafa glútein- og/eða mjólkuróþol.
Þetta er uppskrift, tekin nánast beint frá Deliu Smith. Hún var "prófuð" á Jóhannesi og mömmu hans, Sigrúnu Sig. þar sem við bjuggum í Harrow (Bretlandi) 2002. Þau lifðu bæði af og kvörtuðu ekki svo mikið svo ég ákvað að setja uppskriftina inn. Það er smá dútl við uppskriftina svo það hentar vel að búa hana til t.d. á laugardagskvöldi.
Þetta eru aldeilis fínir grænmetisborgarar og eru í ætt við karríhnetusteikina hérna á vefnum. Borgararnir eru mildir en bragðgóðir og henta því allri fjölskyldunni. Þeir henta einnig vel sem uppfylling í t.d. gróft pítubrauð. Borgararnir eru pakkfullir af vítamínum, próteinum, trefjum og hollri fitu. Það er upplagt að gera heilan helling í einu og frysta.
Afar mildur, og bragðgóður réttur sem er upplagður fyrir þá sem eru blóðlitlir því spínatið inniheldur hellings járn og sætar kartöflur og chilli innihalda C vítamín sem hjálpa til við upptöku á járni í líkamanum. Svo er rétturinn líka trefja- og próteinríkur. Það sakar heldur ekki að rétturinn er ódýr þannig að hér er kominn afar sniðugur námsmannakvöldmatur. Um að gera að búa til heilan helling í einu og frysta í nokkrum skömmtum! Þið fáið alveg örugglega hærra á prófunum heldur en ef þið borðið skyndibitamat...ég lofa (í smáa letrinu stendur samt að þið þurfið líka að vera dugleg að læra).
Þessi hnetusteik er hreint út sagt frábær. Hún er mild en bragðgóð og frábær með hollri tómatsósu. Fyrir þá sem þola ekki glútein má nota hrísgrjón í staðinn fyrir brauð. Uppskriftin kemur úr blaði sem heitir Vegetarian (jólaútgáfan). Það voru ekkert spennandi uppskriftir í blaðinu nema þessi eina (að mér fannst) og hún er aldeilis góð. Þessi á pottþétt eftir að vera á jólunum. Það virkar kannski smá maus að gera þessa hnetusteik en eins og með allan sparimat þá tekur hann smá tíma en er vel þess virði. Það góða við hnetusteikur er að maður getur búið þær til með góðum fyrirvara, fryst og svo hitað upp á jólunum. Þær verða meira að segja bara betri við það ótrúlegt en satt. Ef maður er ekki með pláss í frystinum getur maður geymt hnetusteikina í nokkra daga í ísskáp og svo hitað upp á jólunum.
Þennan pottrétt smakkaði ég fyrst í Afríku. Hann var hrikalega góður en ég gleymdi alltaf að fá uppskriftina að honum. Um daginn var ég svo í mat hjá mágkonu minni Lucy og bróður mínum og hún eldaði þennan rétt. Ég varð ekki lítið glöð að fá uppskriftina og það hjá innfæddri konu því Lucy er jú frá Kenya! Það besta við þennan rétt er að fyrir utan hversu hollur hann er, þá er hann ódýr og saðsamur. Þetta er svona réttur sem má malla í pottinum endalaust og verður bara betri og betri ef hann geymist í pottinum í nokkra daga. Þetta er hinn fullkomni haustpottréttur en ekki of bragðsterkur til að hann sé ekki fínn fyrir krakka líka.
Þessi uppskrift kemur upprunalega úr bók sem ég á sem heitir Delia’s Vegeterian Collection og er ein af uppáhalds uppskriftabókunum mínum. Ég er aðeins búin að breyta uppskriftinni með tímanum en meginuppistaðan er sú sama, kjúklingabaunir. Ég prófaði þessi buff í fyrsta skipti í útilegu! Ég var búin að hafa allt til og meira að segja búin að baka þau og svo hituðum við buffin bara á gasi í tjaldinu okkar undir Sólheimajökli. Það var skrýtinn svipur á lömbunum og mæðrum þeirra fyrir utan tjaldið og satt best að segja var ég mjög fegin því að vera ekki að grilla ættingja þeirra, ég hefði örugglega fengið martraðir og samviskubit. Ég borða hvort eð er ekki lambakjöt, finnst það hrikalega vont og JÁ ég er búin að fá allar heimsins útgáfur, lambalundir, læri, heilt, grillað, marinerað, soðið, hitað, steikt o.s.frv. Mér finnst það alltaf jafn vont og fólki finnst það alltaf jafn mikil landráð og reynir alltaf jafn mikið að sannfæra mig um að það SÉ í rauninni gott (þó mér finnist það ekki):) Svona er maður nú skrýtinn.
Einfalt, bragðgott og ódýrt, svoleiðis á það að vera! Held þetta sé eitthvað Jamie Oliver afbrigði af kjúklingabaunasúpu. Hún er allavega góð og saðsöm og kostar innan við 500-700 krónur fyrir tvo, sem er ekki amalegt fyrir svona hollan og góðan mat. Fullkomin með nýbökuðu, grófu brauði á köldum haustdegi. Hún er EKKI verri ef maður bætir við Shitake sveppum (sjá neðst). Súpan hentar vel fyrir þá sem hafa glúteinóþol því það er ekkert hveiti eða spelti í henni.
Þessi uppskrift, er blanda úr 4 uppskriftum að lasagne. Ég fann enga sem ég var alveg nógu ánægð með, sumar voru allt of óhollar, aðrar voru með kjöti, enn aðrar bara með soðnu grænmeti, svo ég prufaði þessa og hún kom okkur bara verulega á óvart!!! Ég er ekki hrifin af pasta sem slíku þ.e. hvítu hveiti, en ég hef stundum fundið spelti lasagne plötur og nota ég þær þá. Spelt pastaplötur fást til dæmis í Yggdrasli (annars má nota heilhveiti lasagneplötur). Já og í staðinn fyrir óholla ostasósu, þá nota ég kotasælu, rifinn, magran ost og egg (2 egg og 1 eggjahvítu). Ég veit að það er ekki eins og "hvíta sósan" í venjulegu lasagne, en svo miklu, miklu hollara fyrir mann!!! Athugið að gott er að láta soyakjötið liggja í marineringu í nokkra klukkutíma, jafnvel yfir nótt.
Þessi uppskrift er að grunninum til mjög svipuð og fylltu paprikurnar hér á vefnum en með smá breytingum. Það má útbúa stærri hnetusteik auðvitað en mér finnst gaman að bera fram svona litlar fyrir hvern og einn og skreyta með grjónum, salati, sósu o.fl. Hnetusteikurnar eru frekar mildar á bragðið og henta vel fyrir alla fjölskylduna. Þær eru einnig upplagður jólamatur. Ég ber þær fram með einfaldri tahinisósu en þið getið notað aðrar sósur í staðinn. Ef þið eruð jurtaætur eða með mjólkuróþol getið þið notað sojaost í staðinn fyrir venjulega ostinn.
Þessa súpu fékk ég hjá stúlku sem heitir Margararet Ngugi en hún er kokkur á Mara Simba Lodge í Masai Mara í Kenya en þar dvaldi ég í nokkra daga í febrúar 2007. Þegar súpan var borin á borð og kynnt ætlaði ég að afþakka því mér fannst hún hljóma ekkert alltof vel en eftir mikinn þrýsting og loforð um gott bragð, ákvað ég að smakka á henni. Eins og alltaf er hollt fyrir mann að láta fordóma lönd og leið og súpan bragðaðist afar vel. Hún var uppbökuð hjá Margaret en ég hef hana aðeins hollari og sleppi smjörbollunni. Hún er því aðeins þynnri hjá mér en það má setja smá matreiðslurjóma ef maður vill út í hana. Skálina og skeiðina keypti ég í Mombasa en dúkurinn sem súpuskálin fína stendur á, kemur úr Masai þorpi í Masai Mara og hann seldi mér höfðinginn sjálfur. Hann þverneitaði að selja mér hann á lægra verði en 2000 kenyska shillinga (um 2000 krónur íslenskar) því hann var að safna sér fyrir belju til að geta keypt fleiri eiginkonur. Höfðinginn þessi notaði filmubox til að stækka gatið í eyranu sínu (mjög sérstakt að sjá mann með filmubox í eyranu þar sem við hin höfum eyrnalokka). Dúkinn (sem er eiginlega teppi) nota Masair meðal annars til að hræða burt fíla og ljón en aðallega fíla því þá eru Masair dauðhræddir við þó þeir hræðist fátt. Anderson Masai sem var bílstjórinn okkar í þessari ferð sagði okkur til dæmis að þegar hann var lítill strákur þá var honum kennt að henda teppinu í jörðina og hlaupa í burtu því fíllinn trampar á teppinu (þar sem lyktin er) en fattar ekki að þú hleypur í burtu. Það þýðir ekkert að klifra upp í tré eða hlaupa undan fílum í árásarham því þeir hlaupa þig uppi eða hrista þig úr trénu. En frá fílum í engifer. Engiferið er afar gott við bílveiki, sjóveiki og almennt við flökurleika og magakvillum, eitthvað sem kokkarnir hafa lært af bílveiku ferðafólkinu! Jæja þetta var alltof langur formáli að uppskrift (og alltof löng kennslustund í fíla-fælufræðum) en vonandi njótið þið súpunnar!
Þetta salat þekkja eflaust margir sem hafa verið á Ítalíu og er líklega ein af ástæðunum fyrir því að Ítalir lifa svona lengi því það er nefnilega svo óskaplega hollt. Þetta er dásamlega einfalt, bragðgott og upplagt sem forréttur eða sem léttur hádegismatur með hvítlauksbrauði. Mér finnst rosa gott að nota avacado líka.
Þessi súpa er ensk-indversk og koma áhrifin frá tveimur álfum (þ.e. Evrópu og Indlandi). Upphaflega þýðir Mullitgatawny “piprað vatn” (Millagu þýðir pipar og Tahnni þýðir vatn) en ekki láta það rugla ykkur því það er mjög lítill pipar í súpunni og þrátt fyrir að innihalda 2 græna chilli þá er hún alls, alls ekki sterk. Súpurnar eru mismunandi eftir svæðum og sumir setja í hana kjúkling eða hrísgrjón á meðan aðrir setja í hana turmeric og grænmeti eins og í uppskriftinni hér að neðan. Súpan inniheldur kannski skrítna samsetningu eins og epli, kartöflur og kókosmjólk en verið óhrædd við að prófa hana. Hún er mild, mjög seðjandi og hentar vel fyrir krakka þar sem hún er full af grænmeti (sem þau sjá ekki því súpan er maukuð) og er pínulítið sæt. Stundum er sykur settur í súpuna en ég hef notað epli í staðinn sem kemur mjög vel út. Þessi uppskrift kemur upprunalega úr bók sem ég á sem heitir Fast Soup úr Australians Women’s Weekly seríunni. Uppskriftin er nokkuð stór svo hafið það í huga þegar þið búið hana til. Súpan hentar vel fyrir þá sem hafa glúteinóþol. Ef þið borðið kjöt og eigið afganga af því (t.d. lambakjöt) getið þið bætt þeim út í til að gera súpuna matarmeiri.
Þegar maður á lítið í ísskápnum en er svangur hvað gerir maður þá? Jú maður býr til naglasúpu. Uppskrift af naglasúpu er til á öllum heimilum og þetta er mín útgáfa. Ef maður á grænmetiskraft og svolítið grænmeti þá er maður nokkuð góður. Þessi súpa kostar innan við 500 krónur fyrir 2 og maður getur sett helling af öðru grænmeti út í í staðinn fyrir það sem er fyrir. Til dæmis gæti maður sett paprikustrimla, gular maísbaunir, sæta kartöflu, þurrkaða sveppi, hvítkál, kjúklingabaunir og fleira. Einnig er rosa gott að drýgja hana með núðlum, pasta eða hrísgrjónum. Upplagt að nota afganginn frá deginum áður ef maður hefur soðið of mikið. Súpan er afar léttur kvöldmatur en um leið vítamínrík. Ef þið setjið mikið grænmeti í súpuna til viðbótar við það sem er gefið upp, borgar sig að bæta við grænmetisteningi og aðeins meira vatni eftir þörfum.
Þetta salat er undir beinum áhrifum frá New York. New York er eins og allt sem maður sér í sjónvarpsþáttum og bíómyndum og auðvitað meira en það! Þvílíkt matarhimnarríki. Nefni bara Whole Foods Market. Þar myndi ég glöð dvelja í svona 3 vikur án þess að fara út úr búðinni! Þar var meira að segja hægt að fá íslenskt vatn, fisk og lambakjöt. Fyndið að sjá íslenska fánann í kjötborðinu! Allavega. Þegar ég kom til baka þá langaði mig í eitthvað ferskt og gott salat eins og maður fær á þessum Deli stöðum (smáréttastöðum) og ég bjó til þetta salat. Það sniðuga við salöt er að það má bæta endalaust við þau og skipta út innihaldinu. Svo er það líka æðislega gott innan í vefjur (maís eða speltkökur) og er auðvitað stútfullt af hollustu og vítamínum. Hafið þið prófað að baka maískorn? NAMM.
Þessi uppskrift er upprunalega frá Deliu Smith sem ég held mikið upp á en ég hef þó gert örlitlar breytingar á henni (og þá er ég að meina uppskriftinni…ekki Deliu). Ég notaði til dæmis kókosfeiti í stað ólífuolíu og notaði minna af henni en átti að gera. Mér finnst bakað grænmeti löðrandi í olíu nefnilega ekki lystugt. Það er upplagt að nota það íslenska rótargrænmeti sem til er á haustin og ég notaði hér t.d. íslenskar rófur en einnig má nota gulrætur, kartöflur, rauðrófur o.fl.
Þessa uppskrift gerði ég fyrst í desember 2005. Ástæðan fyrir því að ég man það svona vel er að ég stóð við eldavélina í London draghölt í umbúðum enda nýbúin í hnéaðgerð. Á þessum tíma var líka að sniglast heima hjá okkur Paul ‘balletsmiður’ (stórskrýtin, fyrrverandi balletdansari en er smiður núna) sem var að laga hurðina að íbúðinni en henni hafði verið rústað í innbroti (öllu dótinu okkar var stolið, 2 nýjum fartölvum, nýrri, rándýrri myndavél með 2 dýrum linsum, ipod o.fl., o.fl.). Þetta voru ekki alveg bestu dagar lífs míns og þess vegna ákvað ég að búa til eitthvað sérlega staðgott og nærandi þegar ég hafði loksins heilsu til. Mér fannst ég alveg eiga það skilið. Paul og Jóhannes smjöttuðu báðir á núðlunum og fannst þær rosa góðar. Ég man að Paul sagði “Wow Johannes…this meal Sigrun made with her fair hands”…eitthvað sem Shakespeare hefði alveg getað misst út úr sér (held ég). Það hafa nú liðið 2,5 ár og ég er fyrst að gera þessa uppskrift aftur núna. Fyrir það fyrsta mæli ég ekki með því að gera pad thai núðlur þegar maður er nýbúinn í hnéaðgerð því uppskriftin tekur langan tíma í undirbúning. Í öðru lagi hefur mig ekki langað að borða núðlurnar síðan því þær minna mig á innbrot, sársauka, uppköst, mígreni og vanlíðan. Ég hlýt að vera komin yfir það þar sem það eina sem ég hugsaði þegar ég var að borða núðlurnar í kvöld var ‘namm’! Ég mæli með því að gera uppskriftina annað hvort þegar þið eigið frídag eða vera búin að skera niður grænmetið deginum áður. Það má nota annað hvort rækjur eða kjúkling fyrir þá sem það vilja en ég hef líka notað bara marinerað tofu. Það er hægt að gera pad thai núðlur mjög óhollar en þetta er hollari útgáfa. Það er misskilningur að maður þurfi mikla fitu til að búa til svona núðlur því einungis 1-2 tsk af kókosfeiti duga alveg á móti vatni. Einnig þarf ekki að nota salthnetur og maður þarf heldur ekki hvítan sykur.
Þessi uppskrift er úr bókinni Grænn Kostur Hagkaupa sem er ein af mínum uppáhaldsbókum og var rétt í þessu að hrynja í sundur, arrrrgggggh þannig að ég er ekki alltof kát með bókina akkúrat núna (eða prentsmiðjuna kannski frekar) og ég verð líklegast að kaupa mér nýja hmmppffh. Ég minnkaði olíumagnið aðeins og notað smávegis af AB mjólk í staðinn.
Ok þetta hljómar kannski pínu skrítið, pítu-pizzur en það sem málið snýst um er sko að nota pítubrauðin sem pizzubotna því það sparar tíma og fyrirhöfn svona þegar maður er að flýta sér. Ég fann þessa uppskrift í grænmetisbók sem Smári og Anna Stína (bróðir minn og konan hans) gáfu mér en þau eru mikið grænmetisfólk (hún er grænmetisæta) og góðir kokkar. Það er auðvitað betra að búa til sína eigin pizzubotna en svona í miðri viku, eftir vinnu þá finnst mér þetta góð lausn. Svo finnst mér líka sniðugt að geta búið til alls konar pizzur með lítilli fyrirhöfn þ.e. maður setur bara það sem maður vill ofan á hverja og eina!! Ef þið viljið búa til ykkar eigin pizzusósu þá er það bara frábært, margir eiga "sína" pizzusósu sem þeir nota alltaf. Ég hef keypt lífrænar pizzusósur sem eru mjög góðar. Upplagt er fyrir krakka að raða ofan á sínar eigin pizzur. Athugið að í pítubrauðum sem maður kaupir út í búð er yfirleitt ger.
Mér finnst þetta salat alveg ferlega fínt í nestið. Það hefur holla fitu úr avacadoinu, trefjar og prótein í kjúklingabaununum og svo allt vítamínið úr ávöxtunum og grænmetinu. Mér finnst líka æðislegt að setja smá tamarisósu yfir salatið.
Þetta er núðluréttur sem ég held dálítið upp á. Það eru kannski óvenjuleg hráefni í honum, chilli, sesamfræ og hnetusmjör en þar sem Asíubúar nota stundum hnetusmjör í réttina sína (t.d. satay sósuna sína) þá er þetta kannski ekki svo skrítið eftir allt saman. Allavega er þetta ljúfur og góður réttur og mjög saðsamur.
Mér fannst spaghetti og bollur alltaf hrikalega góður matur hérna í gamla daga, en ég er ekki mjög hrifin af kjöti í dag þannig að ég vildi endilega finna uppskrift af spaghetti bolognese, þó væri ekki nema fyrir sósuna því hún er svo góð. Þessi uppskrift sem ég fann á wegweb.com er mjög góð og ég prófaði soyakjöt (soyakjötshakk) og það var bara ferlega fínt.
Þetta er fín og einföld uppskrift og þurrkuðu sveppirnir gefa sterkt og gott sveppabragð.
Þessi réttur kom mér á óvart verð ég að segja. Ég leyfði tómötunum líka að malla vel og lengi og það borgar sig að vera þolinmóður því þannig verða þeir bestir. Ég ákvað að gera réttinn léttari og bakaði grænmetið í eldföstum mótum í stað þess að steikja það. Ég steikti bara laukinn og hvítlaukinn. Ég nota líka helmingi minna af spaghetti en átti að gera því mér finnst betra að borða meira grænmeti en belgja mig út af spaghetti. Þessi réttur er léttur en þó saðsamur og hentar vel núna með haustinu. Þessi uppskrift kemur (aðeins breytt) úr bók sem heitir Swahili Kitchen og ég held mikið upp á. Þó að rétturinn virki ekki mikið afrískur þá er hann samt borinn á borð á veitingastöðum eins og á Alfajiri sem reyndar blandar saman swahili áhrifum og ítölsku. Ítölsk áhrif og swahili áhrif í sama potti þýðir yfirleitt að þá er maturinn frá norðurströnd Mombasa í Kenya en þar búa margir Ítalir. Ya Mboga á Swahili þýðir "með grænmeti". Rétturinn er fyrir 3-5 en það er vegna þess að ef þið sjóðið meira spaghetti dugar hann fyrir 5 en annars ríflega fyrir 3.
Það er löng saga að segja frá þessum rétti og hvernig ég fékk "uppskrift" að honum. Það atvikaðist þannig að í september 2007 var ég stödd alein í Nairobi. Ég var að taka á móti ferðafólki morguninn eftir frá Íslandi sem voru á leið í safarí. Jóhannes var með annan hóp í Mombasa. Borgar bróðir minn hafði ætlað að redda fyrir mig hótelherbergi en var aðeins of seinn þannig að ég var eiginlega á vergangi sem er ekkert endilega sniðugt í Nairobi. Nú... bróðir minn þekkir marga í Afríku og Stephanie sem vinnur fyrir hann mundi að vinkona hennar býr einmitt í Nairobi, rétt fyrir utan eða í Karen hverfinu sem heitir eftir Karen Blixen og liggur rétt við þjóðgarð Nairobi (þar sem má finna fíla, ljón, nashyrninga og mörg fleiri dýr). Cornelius, innfæddi bílstjórinn minn sem var að rúnta með mig á glænýja, flotta Land Cruiser safaríbílnum hans Borgars fékk það verkefni að keyra mig til þessarrar konu. Ég vissi ekkert hvert ég var að fara (nema til Karen), hvernig húsið væri, hvort konan væri ein, hvort hún væri almennileg eða hvað. Það var farið að rökkva og Cornelius ákvað að stytta sér leið í Nairobi. Hann keyrði langt inn í eitthvað hverfi Nairobi og þar sátum við í umferðarteppu. Það fór að skyggja og Cornelius að ókyrrast aðeins í sætinu. Þarna eru ekki götuljós nema á stöku stað og alls staðar er verið að selja varning á götunni. Þegar líða tók á umferðarteppuna voru einhverjir pörupiltar farnir að horfa inn um bílgluggann og kalla Mzungu eitthvað....Ég veit hvað mzungu þýðir (hvít manneskja) en ég skildi ekki hitt. Ég spurði Cornelius að því en hann sagði bara "þú vilt ekki vita restina". Hann sagði mér að læsa bílhurðunum. Ekkert sérlega róandi svona í miðri Nairobi að vera á glæ, glænýjum rándýrum safaríjeppa þegar skyggja tekur. Það var eftir klukkutíma, í umferðarteppunni sem ég áttaði mig á því að ég hafði ekki séð eina einustu hvíta manneskju allan þennan tíma í teppunni. Það er mjög óvenjulegt í Nairobi þar sem margir stunda viðskipti frá öllum heimshornum.
Við fáum okkur stundum alveg bláspari, samloku (chiabatta) á Starbucks. Þetta er svo sem enginn hollustumatur enda fáum við okkur afskaplega sjaldan mat á kaffihúsum, bæði dýrt og óhollt!! Þessi samloka hérna að neðan er svona hollari útgáfa af Starbucks samlokunni. Athugið að ég nota annað hvort speltpítubrauð eða grófa brauðhleifa en hægt er að nota alls kyns brauð. Þeir sem þola ekki ger þurfa að vara sig á pítubrauðum og keyptum brauðum nema þau séu merkt gerlaus. Ég nota fitusnautt majones og fitusnauðan mozarella eða magran, venjulegan ost.
Þegar maður borðar þetta salat finnur maður eiginlega hollustuna streyma um sig enda er salatið algjör heimsmeistari í hollustu. Svo getur maður skipt út hráefni og bætt við. Til dæmis er upplagt að nota blá vínber, bláber, ristaðar möndluflögur, baunaspírur, rauðkál, döðlur, graslauk, parmesanost, fetaost og eiginlega allt sem ykkur dettur í hug. Salatið er einstaklega litríkt og skemmtilegt og er afar gaman að bera það fram í matarboðum enda lifnar alltaf yfir fólki. Það sem er líka gaman að gera er að undirbúa allt hráefni, setja í margar skálar og leyfa fólki að raða í sitt eigið salat.
Þessi súpa er úr bók sem ég á sem heitir Marie Claire: Kitchen – the ultimate recipe collection og inniheldur helling af góðum uppskriftum. Súpan er mild og létt en um leið trefja- og próteinrík en svartar baunir innihalda óvenju mikið prótein (svona miðað við baunir að minnsta kosti). Svo er súpan líka ódýr og þó hún sé ekki sparilegasta súpa í heimi passar hún vel sem létt máltíð í miðri viku. Ég hafði meira af baunum en átti að vera því mér finnst þær góðar. Ég átti smá afgang af súpunni eitthvert skiptið og bætti speltpasta út í hana áður en ég hitaði hana svo upp í kvöldmat og úr varð reglulega góð máltíð.
Þetta er bara svona hefðbundin sveppasúpa, ekkert flókin en alveg rosalega góð og einn ódýrasti matur sem fyrir finnst held ég. Ég veit að það eru nokkrir notendur CafeSigrun sem nota þessa súpu á jólunum. Það eru góð meðmæli!
Þessi uppskrift er nánast beint upp úr ofsalega góðri bók sem ég á og heitir Gluten-free Cooking. Mæli með henni fyrir þá sem þurfa að passa glútein í mat. Þó ég þurfi þess nú ekki þá finnst mér samt mjög gaman að pæla í alls kyns uppskriftum. Þessi uppskrift hentar sem sagt fyrir þá sem hafa glúteinóþol eða ofnæmi og er góð að auki.
Sætar kartöflur eru notaðar mikið í vestur Afríku og ásamt hnetum gerir þennan rétt bæði saðsaman og sætkryddaðan. Það er kannski svolítið skrítin innihaldlýsingin...ananassafi, hnetusmjör og hvítkál!!! Trúið mér samt að maturinn er rosa góður. Rétturinn hentar börnum einkar vel þar sem hann er mildur en mátulega kryddaður og fullur af hollu grænmeti. Þess skal þó gætt að börnin hafi ekki ofnæmi fyrir hnetum áður en þau byrja að borða matinn þar sem jarðhnetur eru einn almesti ofnæmisvaldur ungra barna. Þessi réttur er úr bókinni World Food Cafe og heitir eftir samnefndum veitingastað í London. Staðurinn er einn af mínum uppáhaldsstöðum í London og bókin er ein af mínum uppáhalds líka. Ég á eftir að setja inn margar uppskriftir úr þessarri bók á vefinn. Kannski geri ég einhvern tímann svona World Food Cafe Sigrun bók... hver veit! Gerið nóg af þessum mat því hann er rosa góður daginn eftir og helst ef hann fær að malla á vægum hita undir loki í einhvern tíma áður en hann er borinn fram.
Súpan virkar kannski flókin en er það í raun ekki. Það er samt ágætt að útbúa súpuna þegar maður hefur ágætan tíma svona í fyrsta skipti allavega. Maður getur sparað hellings tíma með því að vera búinn að útbúa kryddmaukið deginum áður. Maður byrjar á kryddmaukinu. Svo býr maður til kókossúpugrunninn. Þá bætir maður við til dæmis grænmeti, kjúklingi, krabbakjöti, tofu, núðlum, eða hverju sem maður vill. "Laksa" þýðir 10 þúsund svo það má segja að grunnurinn sé ansi góður fyrst maður getur sett 10 þúsund mismunandi innihald út í og súpan er alltaf jafn góð. Ok hef ekki prófað það en þessi súpa er æðisleg og ekki of sterk, meira svona sætsúr. Fyrir grænmetisætur eða algrænmetisætur (enska: vegan) þarf að sleppa fiskisósunni og rækjumaukinu (nota t.d. Tamari sósu í staðinn eða það sem hentar). Fyrir þá sem vilja kjúklingasúpu má nota kjúklingakraft og ef maður notar fisk, þá er gott að nota fiskikraft auðvitað. Þó ég segi sjálf frá þá er súpan ekki síðri en þær sem maður fær á góðum thailenskum veitingastöðum! Athugið að tamarindmauk er ekki það sama og tamarisósa. Tamarisósa er svipuð soyasósu en tamarindmauk er unnið úr tamarind fræjum af tamarind tré. Súpan hentar vel fyrir þá sem hafa glúteinóþol.
Þessi uppskrift er bara býsna góð, tófú og kartöflur er bragðlaust í sjálfu sér, en allt kryddið bætir það upp. Ég hef ekki prófað það, en ég gæti trúað að þessir borgarar væru góðir sem "hamborgarar", þ.e. í brauði með öllu saman.
Þessi súpa er rosa einföld og æðislega góð (fyrir utan að hún er að springa úr vítamínum og andoxunarefnum!). Upprunaleg uppskrift kemur úr bók sem heitir Swahili Kitchen (sem Jóhannes gaf mér þegar hann kom frá Afríku eftir prílið á Mt. Kenya 2006) en ég bætti hvítlauk og kartöflum í uppskriftina. Tómatarnir og helmingurinn af lauknum eru grillaðir í ofninum og þeir verða algert nammi þannig. Athugið að það tekur um 40-50 mínútur að grilla þá svo gefið ykkur góðan tíma. Súpan hentar vel fyrir þá sem hafa glúteinóþol.
Hadda Fjóla Reykdal hefur áður komið við sögu á CafeSigrun en hún er stúlkan sem hengdi miðann örlagaríka upp á korktöfluna í grafíkdeild Myndlista- og handíðaskólans. Þetta var árið 1998 og ég kunni ekki einu sinni að sjóða pasta. Hadda Fjóla er myndlistarkona og ég þekki fáa sem hafa jafn gott auga fyrir litum og litasamsetningum og hún. Hún getur raðað litum saman á næstum því ljóðrænan hátt. Alveg eins og það er eitthvað óútskýranlega fallegt við fiðluverk Vivaldis...er eitthvað óútskýranlega fallegt við litameðferð Höddu. Ég er spennt fyrir sýningunni hennar sem hún ætlar að vera með í sumar hér á Íslandi en Hadda býr sem sagt í Svíþjóð ásamt manni sínum, Snorra sem er læknir og börnunum þeirra þremur. Ég hef þá kenningu að oft séu myndlistarmenn gæddir meiri náttúrulegum hæfileikum í eldhúsinu en margur annar og ég held að það sé tilkomið vegna þess að myndlistarmenn sem þekkja vel inn á liti og litameðferð hafi næma tilfinningu fyrir hráefni í mat, hvað passar saman og hvað ekki, alveg eins og t.d. hvaða litir passa vel saman í málverki. Kannski er þessi kenning ekki 100% en ég veit að í tilfelli Höddu Fjólu er hún rétt því ég fékk þessa uppskrift að tómatsúpu frá henni og hún er eins og listaverk, full af djúpu bragði, ekki of sterkir tónar, ekki of afgerandi í einu bragði og vekur með manni svipaða tilfinningu og fallegt málverk. Súpan er frábærlega holl, full af andoxunarefnum og C vítamínum og hún verður bara betri á öðrum degi. Með súpunni fylgdi smá innslag frá Höddu og ég læt það fylgja með:
Þessi kemur úr bók sem heitir Veggie Chic eftir Rose Elliot. Súpan er sérlega bragðgóð og þó að ég ætti ekki kaffir lime leaves eða enoki sveppi þá tókst hún rosa vel. Ég notaði chestnut sveppi í staðinn og setti nokkur, söxuð spínatblöð í súpuna (það er eiginlega ekkert sem kemur í staðinn fyrir kaffir lime leaves svo það er betra að sleppa þeim frekar en að nota eitthvað annað). Að lokum setti ég eggjanúðlur út í til að gera hana matarmeiri en það má sleppa þeim og þeir sem hafa glútein- eða eggjaóþol geta notað hrísgrjónanúðlur. Jurtaætur ættu að athuga að í rauðu, thailensku kryddmauki sem maður kaupir gætu verið rækjur. Súpan er nokkuð sterk en þó ekki að mann svíði. Ef ykkur finnst sterkur matur ekki góður, þá er hægt að sleppa chillipiparnum.
Þessi uppskrift er eiginlega hugmyndin hans Jóhannesar. Við höfðum oft keypt tilbúinn útilegumat sem maður setur vatn út í en eftir að hafa lesið innihaldslýsingar er ég hætt því, ekkert nema hert fita, litarefni og bragðefni. Ekki það sem maður vill borða í íslensku náttúrunni þar sem allt er svo hreint og tært. Það passar eiginlega ekki. Þar sem Jóhannes er svo mikill núðlukarl, datt honum í hug að gott væri að setja núðlur í poka ásamt kryddi sem væri svo hægt að hita upp í potti. Ég lagði aðeins hausinn í bleyti og mér datt í hug að taka með mér hollar pakkasúpur (keypt í Yggdrasli). Það var brilliant því við suðum súpuna, skelltum núðlunum út í og létum malla í um 7 mínútur. Þetta var frábær matur og ótrúlega einfaldur. Rétturinn var eldaður á litlum gas prímusi sem er ætlaður fyrir bakpokaferði (einfaldur og ódýr) svo maður þarf ekki að vera búinn dýrum og stórum græjum. Þennan núðlurétt prófuðum við fyrst á Síldarmannagötum í Hvalfirði, sumarið 2006. Það var svalt veður, við vorum búin að tjalda og ég að krókna úr kulda og ég var ekki lítið ánægð með að fá hlýju í kroppinn.
Þennan pottrétt er búið að gera ódauðlegan þar sem mynd af honum birtist í Fréttablaðinu um daginn vegna viðtals um CafeSigrun. Það steig pottréttnum ekkert til höfuðs og ég ákvað því að birta uppskriftina (en bara eftir að hann bað mig um að laga sig í Photoshop!). Að öllu gamni slepptu þá er þetta sniðugur réttur fyrir þá sem eru að hugsa um heilsuna upp á fjöllum og vilja hollan og góðan rétt í stað þess að kaupa tilbúinn (miður hollan) rétt í útilegubúðum. Ég ætla ekki einu sinni að nefna Pot Noodles eða núðlupakkasúpur á nafn (það eru bannyrði á mínu heimili). Ég taldi um 6 E-efni (og fleiri óæskileg efni) utan á einum núðlusúpupakka um daginn.
Frábær máltíð sem maður myndi ekki einu sinni vera óánægður með á fínasta veitingahúsi en úti í náttúrunni, uppi á fjalli með fallegt útsýni, við sætan læk í góðu veðri er bara ekkert betra!
Þessi réttur er svo hollur og svo einfaldur að það er hálf asnalegt að borða hann ekki oftar! Það sem er líka æðislegt við hann er að maður getur búið til heilan helling og borðað í 2 daga eða haft með sér í nesti. Nammi namm. Þetta er hinn fullkomni föstudagsmatur.
Zanzibar tilheyrir Tanzaníu sem liggur í austurhluta Afríku. Ég hef ekki enn þá komið til Zanzibar þó ég hafi komið oft til austur Afríku en stefni af því í framtíðinni enda ákaflega falleg eyja. Þar eru hefðirnar sterkar í anda Araba og Indverja og áhrif af sætkrydduðum mat frá t.d. í Indlandi eru greinileg hér. Uppskriftin kemur úr bók sem ég á sem heitir World Food Cafe og heitir eftir samnefndum veitingastað í London. Veitingastaðurinn er grænmetisstaður og aldeilis frábær matur þar, einn af okkar uppáhalds stöðum. Hann er staðsettur í Neal’s Yard, Covent Garden fyrir þá sem vilja prófa hann. Athugið þó að hann er lokaður á sunnudögum! Ég mæli með bókinni, hún er full af frábærum uppskriftum og fróðleik um menningu þessa staða sem eigendur World Food Cafe heimsóttu. Þessi réttur er einn af þeim sem verður bara betri daginn eftir og er frábær á þriðja degi í nestið. Um að gera að búa til slatta!
Þessi réttur fylgdi með spínatréttinum úr dularfulla húsinu í skóginum í Nairobi. Mjög einfaldur réttur sem hentar vel sem meðlæti. Upplagður þegar grasker eru komin á kreik í október og nóvember.