Samkvæmt “nýjustu rannsóknum” eru lífrænt ræktaðar og framleiddar vörur/afurðir ekki næringarríkari eða hollari en hinar. Það eru svo sem ágætis fréttir í kreppunni, sérstaklega fyrir þá sem vilja borða t.d. ávexti og grænmeti en leyfa sér ekki lífrænt á þessum tímum. Það er sem sagt betra að borða ólífræna ávexti en t.d. sælgæti. Svona rannsóknir orka hins vegar alltaf tvímælis þ.e. eins og maður lærir í háskólanámi (a.m.k. sálfræði) þá þarf maður að sjá frumgögnin til að geta greint almennilega rannsóknaraðferðir, hvernig var mælt, voru niðurstöður tölfræðilega marktækar (er ekki að tala um “marktækar” eins og venjulegt fólk notar það orð…alltaf kolvitlaust) heldur var tölfræðilega marktækur munur á milli þeirra tveggja gilda sem verið var að rannsaka? Hversu stórt var þýðið? Var tekið slembiúrtak? Höfðu rannsóknaraðilar einhverra hagsmuna að gæta? o.s.frv., o.s.frv. Það er því að mörgu að huga.
Fæstir vita hvað felst í orðinu “lífrænt” og tala t.d. um “lífrænt ræktað” hnetusmjör eða “lífrænt ræktaða” mjólk. Það er hvorki hægt að rækta mjólk né hnetusmjör en framleiðslan getur hins vegar verið lífræn og hráefnið getur verið lífræn framleiðsla þ.e. hnetur eða mjólkin. Það er líka hægt að rækta lífrænt matjurtir, ávexti, korn o.fl. Allt sem vex er “lífrænt” í sjálfu sér svo að tala um “lífrænt” grænmeti…..er eins og að segja að vatn sé blautt því það var lífrænt fyrir. Það er hins vegar “ræktað” með “lífrænum aðferðum”.
Það er algjörlega dásamlegt að hlusta á fólk sem veit ekki alveg um hvað málið snýst, tala um þessa hluti. Sem dæmi, þegar fólk er saman komið þar sem t.d. eitthvað smá sýnishorn af hollu er á boðstólum eru alltaf einhverjir spekingar sem segja hátt og snjallt “já þetta er svona lífrænt” eða “þetta er svona grænt og hollt” eða “ok er þetta svona hollustudæmi, svona lífrænt” o.s.frv. Það skiptir engu máli þó að á borðinu sé ekki ein lífrænt framleidd vara eða lífrænt ræktað hráefni eða þó að í bland sé eitthvað viðbjóðskjötálegg (efnabomba), rjómakökur eða djúpsteiktur ostur eða hvað sem er. Fólk horfir á heildarmyndina og dæmir út frá henni. Það gæti tekið mig marga klukkutíma að greina svoleiðis hlaðborð til að ákvarða hvort það sé í raun hollt o.fl. Til þess þyrfti ég að spyrja margra spurninga, vita hvaðan varan/framleiðslan kemur, vita allt um hráefnisinnihald, spyrja um vottanir og stimpla o.fl., o.fl. Fólk heldur hins vegar að það geti ákveðið þetta á 2 sekúndum bara af því það vill svo til að það er salat (með plastbragði) á borðinu (sem er innflutt þúsundir kílómetra með tilheyrandi mengun, meðhöndlað með skordýraeitri, ræktað í hálfónýtum og menguðum jarðvegi o.s.frv.).
Fyrir mér snýst málið ekki um hvort næringargildið sé eins í lífrænu og ólífru hráefni eins og t.d. epli því það voru megin niðurstöður þessarrar rannsóknar. Ég er ekki svo viss um að það sé endilega alltaf mikill munur ef afurðin fær að vaxa við rétt skilyrði. Málið, fyrir mér snýst um eftirfarandi:
1. Virðingu við náttúruna og umhverfið. Lífræn yrkja er alltaf betri fyrir umhverfið því þannig hefur hún verið frá því fræjum var fyrst potað í jörðina fyrir mörg, mörg þúsund árum. Hún fer betur með jarðveginn, er betri fyrir heilsu fólks, fyrir vistkerfið og fyrir börnin ykkar (á þetta ekki allt að snúast um þau)?
2. Eiturefni: Ég tek ekki helst ekki inn verkjalyf og borða ekki litarefni, rotvarnarefni eða önnur aukaefni því ég vil helst ekki setja neitt ofan í mig sem ekki vex í náttúrunni. Það að maður sé að borða eitur (í litlu magni) er því eitthvað sem er ekki alveg að “meika sens” fyrir mér. Ávextir eru oftar en ekki sprautaðir með um 30 tegundum af eiturefnum í allt að 16 skipti yfir vaxtatímann. Bændur þurf að klæðast eiturefnagöllum og græjum til að mega sprauta það sem ræktað er. Starfsaldur er ekki hár og ólöglegt vinnuafl er oftar en ekki notað til að sprauta eitrinu því ekki er hægt að rekja heilsufarsvandamál til einstaklinga og þeir geta ekki farið í mál. Eiturefni eru nægileg ástæða fyrir mig til að velja frekar lífrænt. Þó að eiturefnin séu í “lágmarki” og “undir mörkum” eru samt eiturefni sem sitja eftir. Vill fólk í alvörunni gefa börnunum sínum ávexti eða t.d. korn sem hefur verið eitrað með 30 tegundum af eitri?
3. Bragðmunur: Bragðmunur getur líka verið mikill. Það vita allir sem hafa potað upp heimaræktuðum gulrótum eða kartöflum að hausti. Ég hef þó borðað ávexti sem voru mjög góðir á bragðið þó ekki kæmi til lífrænnar ræktunaraðferðar. Fyrir mér er þetta því ekki algilt (sumir segja að lífrænt sé alltaf betra á bragðið en ég er ekki alveg alltaf sammála. Það er aldrei VERRA á bragðið en það getur verið jafn gott á bragðið). Ég hins vegar henti kílói af gulrótum um daginn því þær voru eins og naglalakk á bragðið. Ég hendi iðulega paprikum sem bragðast eins og trefjaplast, það myndi ekki gerast ef hráefnið væri lífrænt framleitt/ræktað.
4. Velferð dýra: Þetta skiptir mig miklu máli. Dýrum til manneldis sem ekki þarf að gefa bólusetningar eða sterasprautur líður augljóslega betur en þeim sem verða aldrei veik. Þau fá líka betra fóður (úr lífrænni ræktun). Dýr fá ýmsa sjúkdóma vegna þess að ekki er hugsað nægilega vel um þau (hænur kramdar í búrum, naut og svín sem ekki fá að hreyfa sig o.fl.). Veik dýr gefa af sér sjúkdóma sem berast í menn (fuglaflensa, svínaflensa, Creutzfeldt Jacob heilkenni anyone?) og er ein af mörgum ástæðum þess að ég borða ekki kjöt. Mér finnst óóóóógeðsleg tilhugsun um að borða dýr sem hefur verið sýkt af einhverju á sinni lífsleið. Reyndar bara svo það sé á hreinu þá þurfa lífrænar afurðir af dýrum ekki að tengjast á NEINN hátt við það sem kallast free range (hamingjusöm dýr). Mjög oft fylgist þetta að (það “meikar sens” að hugsa vel um dýrin með tilliti til fóðurs og heilsu ef þau eru á annað borð frjáls) en það er misskilningur að þetta sé eitt og hið sama. Í hinum fullkomna heimi á maður sem sagt að reyna að kaupa afurð af dýri sem hefur bæði verið alið upp með fóðri úr lífrænni ræktun OG hefur lifað sómasamlegu lífi (ekki kramið í búri).
Ég vildi bara óska þess að ávextir og grænmeti væri ekki svona skelfilega dýrt. Ég vildi til dæmis óska að kíló af spínati væri ekki jafn dýrt og kíló af nautalundum. Ég vildi að auglýsingar verslana í blöðunum snerust ekki bara um sælgæti, gosdrykki, kex svínakótilettur og grillsósur (sem nota bene er ódýrara en ávextirnir og grænmetið). Ég vildi líka óska þess að lífrænt ræktuðu og framleiddu vörurnar sem seldar eru hér á landi væru ekki skemmdar þegar á áfangastað eru komnar (en samt rukkaðar fullu OKURverði).
Hvað á fólk að gera þegar staðan er svona? Kaupa kex og sælgæti (sem er svoooo ódýrt miðað við hitt)? Hmmm nei. Það er skömminni skárra að borða ávexti og grænmeti (skrúbba ávextina/grænmetið og skræla o.s.frv.) þó ekki sé það lífrænt ræktað.
Eins og ég hef alltaf sagt þá eiga þeir sem stjórna hér á landi (ööö þetta var fyndin setning því landið er í raun stjórnlaust ha he) að taka í taumana, niðurgreiða hollu vörurnar (ávexti, grænmeti, spelti, heilhveiti, agavesíróp, kókosolíu o.s.frv.) en hækka draslið (sælgæti, kex, kjötálegg, skyndibita, unnar vörur o.s.frv.), hjálpa fólkinu að borða hollt (og spara þannig margfalt í heilbrigðisgeiranum). Lélegar matarvenjur byrja heima fyrir og börn fæðast ekki með vitneskju um né löngun í KFC, McDonalds, sjoppur o.fl.
Ísland ætti að sjálfsögðu að vera fremst í flokki með lífræna ræktun/framleiðslu því við eigum allt góða vatnið okkar, vistvæna orku og hreina loftið (mínus svifrykið). Bændur ættu einnig að fá hjálp við að selja vörur úr landi, afla erlendra tekna og til að lækka verðið innanlands, til okkar múgsins sem viljum gjarnan borða hollara en höfum varla efni á því. Við á Íslandi erum hins vegar langt, langt á eftir öðrum (eins og svo oft) og ekki halda að við séum “sjálfkrafa lífræn” bara af því við eigum hreina orku…það er allllldeilis ekki svo.
Þetta var hugleiðing dagsins um lífrænt vs. ekki lífrænt
Þessi meðferð gerir matinn hvorki betri né hollari en hér hefur einhver tekið sig til og klætt skynbita í spariföt eða réttara sagt þá er búið að raða matnum á diska eins og væri verið að bera hann fram á veitingahúsi. Reglurnar eru sem sagt þær að ekki má bæta neinu við í hráefnið, það má einungis nota það sem kom í boxunum. Svo sem…ef maður hefur nægan tíma og borðar skyndibitamat þá má dunda sér við margt vitlausara
Það er langt síðan ég hef bloggað um hné og kjálka enda örugglega allir komnir með upp í kok af sjúkrasögum. Svona til minnis fyrir mig þá er núna rúmlega ár síðan ég fór í aðgerðirnar tvær. Eftir að ég gat farið að fara í ræktina hef ég ekki misst úr eitt skipti í þetta ár sem ég er gríðarlega ánægð með. Ég er búin að vera í sjúkraþjálfun með fram, það er búið að líma (teipa) hnéð fram og til baka (og ég fékk leiðbeiningar um hvernig ég ætti að gera það sjálf) svo það er ekki mikið meira sem ég get gert í bili nema bara styrkja vöðvana í kringum hnéð sem eru enn þá um 2cm rýrari vinstra megin en hægra megin. Verkurinn er ekki farinn og það er ekki fullur styrkur í hnénu. Ég get t.d. ekki lagst á hnéð og ég get ekki beitt því af fullum þunga upp stiga né verið á cross trainer eða hlaupið á hlaupabretti í ræktinni. Það eru rúmlega 5 ár síðan ég gat hlaupið. Ég get gengið án þess að finna mikið til sem er mjög gott en fjallgöngur og önnur átök verða að bíða. Ég er þó orðin ágæt í stuttum gönguferðum og ef ég nota göngustafina sem eru ómissandi fyrir hné-vandræðafólk.
Það er þó eitt sem pirrar mig meira en nokkuð annað og veldur því að ég hlífi mér meira en ég í raun þarf. Það eru sem sé óhljóðin sem eru í hnénu. Þeir sem hafa orðið vitni að því verða á svipinn eins og hafa bitið óvart í rabbabara. Þetta er hljóð sem er langt frá því sem maður vill heyra, svo ógeðslegt er það. Það kemur í hvert skipti sem ég beygi hnéð eða ef ég reyni á það. Það eru einhverjar bólgur í hnénu skilst mér og þær valda því að litlir vatnssekkir eiginlega springa við að ég hreyfi hnéð (eða eitthvað svoleiðis). Ég hef átt erfitt með að lýsa þessu fyrir öðrum nema með því að leyfa viðkomandi að heyra (sem ég vil helst ekki gera fólki). Þegar ég labba upp stigann heima hjá mér geri ég eitthvað af þessu þrennu: a) set fingurna í eyrun, b) syng hástöfum eða c) nota tækifærið til að tala í símann. Ég veit ekki alveg hvað nágrönnunum finnst um að ég sé að verða svona furðuleg.
Bróðir minn hitti naglann svo innilega á höfuðið þegar hann sagði…“sko hljóðið er eins og þegar maður bryður sellerí“ og það er akkúrat þannig. Ef ég er mjög nákvæm er hljóðið akkúrat eins og að hlusta á górillu borða sellerí í frumskógi en þið hafið kannski ekki upplifað það þannig að þið verðið að taka orð mín trúanleg. Ég verð að upphugsa leið til að setja hljóðdeyfi utan um hnéð (er búin að reyna teygjubindi o.fl.) svo að ég sé ekki eins og geðsjúklingur á leið upp stigann á hverjum degi.
Kjálkinn er með ágætu móti. Ég man ekki hvort ég sagði ykkur það en ég skipti um kjálkalækni og sé ekki eftir því. Þessi, sem er kona tók málið í sínar hendur, hristi hausinn yfir eina versta tilfelli sem hún hafði séð og eins og þið kannski vissuð (eða ekki), deyfði mig þannig að hægt var að losa kjálkann í sundur sem var búinn að vera fastur í rúmt ár án þess að hinn kjálkalæknirinn hefði gert neitt og ekki talið ástæðu til þess. Þegar maður lifir nánast á mjúku fæði í tæpt ár þá er maður eiginlega kominn með nóg. Kjálkinn losnaði eftir að hún hafði með deyfingunum teygt á honum og gert alls kyns kúnstir og með æfingum, hitameðferð, sjúkraþjálfun o.fl., o.fl., hefur hann haldist opinn í hálft ár sem er nýtt met. Það er reyndar slitgigt í liðunum sem er algjört helvíti á veturna þegar er kalt en ég get opnað munninn til að borða og geispa og það skiptir mig máli (maður er þakklátur fyrir litlu hlutina!). Það eina sem pirrar mig er að ég þreytist fljótt við að tyggja því liðirnir eru svo aumir (sérstaklega við að borða dót eins og hrískökur, hrökkbrauð, salatblöð o.fl.) en ég get alveg lifað við það…ég borða reyndar kannski minna en ég annars gæti …en við grenjum ekki yfir svoleiðis smáatriðum.
Nema hvað…já…selleríhné….í morgun nefnilega var ég að teygja á kjálkavöðvunum eins og ég geri hvern morgun eins og kisa og ég heyrði smell…ekkert sársaukafullt en hljóðið er eins og ég sé að borða sellerí…með eyrunum. Sem er pínu vandamál því nú get ég ekki sungið eða talað upp stigann (nema heyra selleríhljóð í eyrunum) og eina leiðin er því fingur í eyrun sem er ekki alltaf handhægt ef maður er t.d. með fullar hendur.
Ég held ég verði að pakka mér inn í bóluplast eða geimbúning…ég vona bara að fingurnir haldist á því annars fer þetta að verða svolítið flókið.
Viltu segja eitthvað? (2)Bara að láta ykkur vita að það gæti verið að vefurinn sé svolítið upp og niður (þ.e. liggi niðri öðru hvoru) því það er vandamál með DNS þjóna hér á landi (auðvitað bara hér á landi) a.m.k. hjá Vodafone virðist vera. Við erum sem sagt að færa vefinn á nýja hýsingaraðila (búin að vera að því í nokkra daga) en það virðist vera eitthvað smá vesen með færsluna og vefurinn hefur því verið að detta út og inn. Ef vefurinn liggur niðri, og ykkur vantar uppskrift að einhverju sérstöku endilega sendið mér línu og ég skal senda ykkur uppskriftina.
Viltu segja eitthvað?Vefurinn lá niðri í dag vegna þess að við vorum að skipta um hýsingaraðila (þar sem vefurinn er geymdur úti í heimi). Vefurinn ætti að vera fljótari upp núna (eða vona það) en að öðru leyti eigið þið ekki að finna fyrir neinum breytingum. Ef eitthvað er bilað eða ekki eins og það á að vera, sendið mér þá endilega línu.
Viltu segja eitthvað?
Ég hef í gegnum tíðina oft fengið fyrirspurnir varðandi það að bæta inn grillflokki á vefinn. Sem er ágætis hugmynd svo sem þ.e. yfir sumartímann og svona. Það er t.d. mikið af uppskriftunum mínum sem hægt er að grilla og fullt af meðlæti í boði sem passar vel með grillmat. Núna, af því veðrið er svo gott opnar maður ekki svaladyrnar nema grillolíu/matarlykt streymi inn í stofu úr görðum hverfisins. Grillmatur vekur þó hjá mér ansi sterkar tilfinningar sem eru ekki svo jákvæðar. Ekki það ég hafi verið pyntuð á kolagrilli eða fengið matareitrun af grillmat eða brennt augabrúnir (það síðast nefnda væri reyndar alveg týpískt sbr. síðustu bloggfærslu). Sem betur fer er Jóhannes ekki mikill grillmaður því ef svo væri stæði hann líklega dálítið oft einn út á svölum með grilltangir á lofti. Áður en ég held áfram vil ég taka fram að ég kann ekkert að grilla, hef 0% hæfileika á því sviði og finn engan mun á kolagrilluðum mat eða gasgrilluðum mat (finnst bæði jafn vont) þó að sumir segi að hitt sé betra en annað. Ég þekki marga sem grilla og eru flinkir grillarar…sumir (eins og einn bróðir minn) grillar þó að það sé 10 stiga frost úti (honum er reyndar aldrei kalt)…Hann hefur verið þekktur fyrir að standa á svölunum á aðfangadagskvöld og grilla….sem er brilliant því fjölskyldan er alsæl með það. Það er bara eitthvað við grillmat sem kveikir í mér andlega ólgu (þó ég geti heldur betur unnt öðrum þess að grilla og njóta þess). Hér eru ástæðurnar:
Ég er sem sagt ekki ein af þeim sem “skell’á grillið”….
(Myndin er fengin að láni af vef itrocks).
Viltu segja eitthvað? (3)Ég get verið SVO utan við mig…..Eins og til dæmis í morgun þegar ég fór á hlaupabrettið í ræktinni (ok ég hleyp reyndar ekki frekar en fyrri daginn út af hnénu en ég geng rösklega). Ég stóð á brettinu og ég gleymdi að setja það af stað…jebb..ég var í nokkrar mínútur á brettinu…að horfa á sjónvarpið og hreyfði mig ekki neitt. Ég hef alltaf verið svona…held þetta sé ekki aldurinn..og ég tek inn lýsi, borða bláber og valhnetur…held ég sé bara svakalega „utan við mig“….
Hér er svona topp tíu listi í gegnum tíðina:
Jóhannes segir við mig nokkuð reglulega að það sé merkilegt að ég komist í gegnum daginn, lifandi og í heilu lagi.
Viltu segja eitthvað? (4)Hallgrímskirkja, eða þeir sem stjórna lagalistanum í henni, voru að spila jólalög í gærdag. Ég var því enn þá með jólalög á heilanum þegar ég vaknaði í morgun. Í tilefni af því ákvað ég að birta fyrirsagnirnar sem voru á MBL kl 9.00 í morgun við undirspil (í hausnum á mér……. en þið getið raulað Bjart er yfir Betlehem ef þið viljið):
Já… það er aldeilis upplífgandi að vakna á mánudagsmorgni við þessa endalausa jákvæðni í fjölmiðlum!!!!!
Viltu segja eitthvað?
Þetta fyrirbæri fer alveg í flokkinn “ógeðsmatur”……Heill, niðursoðinn kjúklingur í dós…..ha ha ojjjj bara. Utan á dósinni stendur “Home style Goodness” (Heimagert góðgæti). Ég myndi a.m.k. ekki vilja borða heima hjá neinum sem bæri svona “góðgæti” á borð, það er nokkuð ljóst.
Viltu segja eitthvað? (3)