Að vera….eða ekki vera grænmetisæta

Svona í framhaldi af umræðu um grænmeti og kjöt langar mig aðeins að impra á því hvað flokkast undir hugtakinu “grænmetisæta” en mikill misskilningur er í gangi hjá fólki um hvað flokkast undir það að vera grænmetisæta eða ekki. Það er ekki undarlegt þó fólk sé ringlað því hér á landi eru allar grænmetisætur settar saman í einn pott. Það er aldeilis ekki þannig erlendis. Í Bretlandi eru matvörur flokkaðar eftir mörgum tegundum grænmetis- og jurtaæta (og hvort matvaran er Kosher o.fl., o.fl.). Hér á landi eru ekki einu sinni merkingar á pakkningum fyrir grænmetisætur og hvað þá jurtaætur….alveg ferlega leiðinlegt. Til dæmis ef keypt er samloka út í búð er oft erfitt að vita hvort eitthvað í samlokunni innihaldi dýraafurð (ef um "grænmetissamloku er að ræða"..getur t.d. verið egg í majonesi, mjólk í brauði o.s.frv.). Þetta væri rækilega merkt í Bretlandi svo dæmi sé tekið. Fyrir utan það að neytendur hafa alveg gríðarlegt val en við búum nú ekki svo vel hér. Aumingja útlensku jurtaætur/grænmetisætur sem eru á ferðalagi hér á landi…ekki auðvelt. Ég myndi skilgreina mig sem Pescitarian þ.e. ég borða stundum fisk en Jóhannes myndi ég flokka sem Flexitarian þ.e. hann borðar í 99% tilfella grænmetismat en ef borið er á borð fyrir hann free range (hamingjusamur) og lífrænt framleiddur kjúklingur eða naut getur hann alveg borðað slíkt kjöt (svínakjöt borðar hann ekki). Ég er reyndar nánast Vegan líka því ég borða almennt ekki mjólkurafurðir né aðrar afurðir dýra (t.d. ekki gelatín). Að mér vitandi eru ekki einu sinni til íslensk nöfn yfir þessar flokkanir en ég gæti þó haft rangt fyrir mér. Flokkar grænmetisæta:

• Vegetarian=Grænmetisætur (borða allar afurðir nema kjöt og fisk
• LactoVegetarian=Grænmetisætur sem borða mjólkurvörur en ekki kjöt né fisk
• OctoVegetarian=Grænmetisætur sem borða egg en ekki kjöt né fisk
• Pescetarian=Grænmetisætur sem borða fisk en ekki kjöt
• Semi-vegetarian=Grænmetisætur sem borða aðallega grænmeti en stundum kjúkling og fisk (ekki rautt kjöt)
• Vegan (strict)=Jurtaætur sem borða ekki neinar dýraafurðir (ekki heldur gelatin eða hunang) og nota engar dýraafurðir t.d. í húsgögn, fatnað o.fl.
• Fruitarian= Ávaxtaætur (borða hnetur, fræ, ávexti og allt sem til fellur af jurt án þess að hún sé sködduð á neinn hátt...Notting Hill myndin einhver????)
• Su vegetarian=Búddískar grænmetisætur (borða ekki neinar dýraafurðir og heldur ekki illa lyktandi grænmeti eins og lauka, vorlauka, hvítlauk, skallotlauka eða blaðlauka)
• Macrobiotic diet=Makróbíótísk fæða inniheldur aðallega heilt korn og baunir. Sumir makróbíótíkerar borða líka fisk
• Raw vegan=Hráfæðisjurtaætur. Borða einungis ferskt og óunnið/eldað grænmeti, ávexti, fræ og hnetur.
• Diatary vegan=Jurtaætur út frá mataræði. Eru jurtaætur (neyta ekki dýraafurða) en nota leður o.þ.h. Þetta fólk myndi t.d. ekki borða hvítan sykur (hvítur sykur er stundum hreinsaður með beinum dýra), borða ekki gelatín (sem kemur úr húð, beinum, sinum, klaufum, hornum o.fl. viðbjóði úr dýrum).
• Semi vegetarian=Hálfgrænmetisæta. Borðar ekki rautt kjöt og borðar takmarkað af öðru kjöti.
• Pollatarian=Fugla/grænmetisæta. Borðar ekkert kjöt nema fuglakjöt.
• Flexitarian=Grænmetisæta nánast að fullu þ.e. borðar eiginlega alltaf grænmeti nema ef eitthvað sérstakt tilefni er.

Þannig var nú það....farið nú í næsta matarboð og lýsið því yfir að þið séuð Flexitarian....Octo Vegetarian eða Pollatarian...vekur eflaust skemmtilegar umræður og taugaáfall hjá gestgjafa sem veit ekkert hvað þið eruð að tala um :)

Viltu segja eitthvað?

Nafn (nauðsynlegt að fylla út)

Netfang (er ekki birt) (nauðsynlegt að fylla út)

Vefsíða

 
inga lóa sagði:
8. September 2008

Vá! það er ekki hægt að lýsa þessum viðbjóði (farm to fridge) ég borða mjög sjaldan kjöt (80-85% grænmetisæta). En held að það verði miklu sjaldnar eftir þetta.
Og ætla pottþétt að senda þetta til allra sem ég þekki. (til að vekja fólk til umhugsunar)
Ætla samt að vona að þetta sé skárra á okkar litla Íslandi. En hver veit.

 
Sigrún sagði:
28. August 2008

Æ æ Elísabet….ekki nógu gott ef ég er að koma af stað tilvistarkreppu hjá þér

 
Elísabet sagði:
27. August 2008

OMG,,,, var fyrst núna að horfa á myndbandið “farm to fridge” og djöfulsins viðbjóður, táraðist og kúgaðist ,, úff úff,, núna verð ég aðeins að endurhugsa þetta allt saman

 
Elísabet sagði:
27. August 2008

ok sko litla sveitastelpan ég hérna,,, ég borða kjöt og lít alls ekki á að ég sé að svala einhverri fíkn, mér einfaldlega finnst kjöt gott, íslenska lambið,, nautakjöt elska ég og slátur er það besta sem ég fæ…
En svona erum við misjöfn,, og auðvitað er það jákvætt, en án kjöts myndi ég ekki vilja vera þó svo neysla mín á því hafi minnkað til muna síðustu 2-3 ár

 
CafeSigrun.com sagði:
27. August 2008

Þórhildur: Já það er rétt að grænmetisætur ættu í raun að vera grænmetisætur en ekki annað hvort eða. Ég er eiginlega hætt að borða fisk líka…finnst ómögulegt að borða eitthvað sem hefur verið með blóðrás en það er þó dagamunur á. Ég held að þeir einu sem geta í raun verið strict séu jurtaætur? Þ.e. að útiloka allar mjólkurafurðir (t.d. ekki kaupa tilbúið brauð úr búð), taka ekki inn hefðbundin vítamín (vegna gelatíns og mjólkurdufts) o.s.frv. Þetta er allt svo miklu einfaldara t.d. í London því þar er allt svo vel merkt, m.a.s. vítamín. Skilgreiningarnar eru komnar frá samtökum grænmetis- og jurtaæta þar í landi….kannski að það séu neytendur sem knýja fram flokkunina? Veit ekki.

Eitt varðandi framleiðslu kjöts. Búfénaður hefur líka verið notaður í afurðir t.d. í flíkur (ullarföt, skó) og annað (sófaáklæði, bókarkápur, báta). Það er því ekki eingöngu um kjötfíkn að ræða (eða var ekki hér áður fyrr a.m.k.). Ég geri sem sagt ráð fyrir að þú notir engar leðurvörur eða engar aðrar afurðir af dýrum..?

 
Þórhildur sagði:
26. August 2008

Sæl Sigrún.
Ég tek undir margt sem þú segir hérna. Ég er samt þeirrar skoðunar að ef fólk borðar fisk og/eða fuglakjöt þá geti það ekki kallast grænmetisætur. Þegar ég gerðist sjálf grænmetisæta fyrir tveimur árum hætti ég strax að borða bæði kjöt og fisk – ég lagði þetta að jöfnu.

Núorðið er ég hálfgerð vegan því ég borða mjög takmarkað af mjólkurvörum og eggjum. Kannski er þetta bara spurning um tungumálin, hugtök og þýðingar (ég er vel kunnug þessari flokkun sem þú ert með hérna).

Svo get ég ekki að því gert að þetta “free range” og “happy meat”finnst
mér algert kjaftæði. Þetta eru kjötframleiðendur að gera útá samviskubit neytenda sem vilja samt borða sitt kjöt (eða ná til baka grænmetisætum sem hafa hætt kjötneyslu af mannúðarástæðum).

Staðreyndin er sú að þessi dýr eru alin og verða til eingöngu til þess að fólk geti fullnægt kjötfíkninni. Ég hvet fólk til að hætta alveg að borða kjöt frekar en kaupa fokdýran “hamingju” kjúkling. Við þurfum ekki á þessu að halda.

Takk fyrir góða síðu og frábærar uppskriftir

 
Jóhanna sagði:
26. August 2008

Ahhh gott að fá þennan lista. Takk!